Uçağa Alınmama (Overbooking) Durumunda Yolcu Hakları

Geçerli biletiniz ve rezervasyonunuz var, kapıya zamanında geldiniz — ama "uçak dolu" denerek uçağa alınmadınız. Havayolları koltuklarını, gelmeyen yolcuları hesaba katarak kapasitenin üzerinde satar; hesap tutmayınca bedelini yolcu öder. Hukuk bu durumu uçağa alınmama (denied boarding) olarak tanımlar ve yolcuya havalimanında derhal ödenmesi gereken 250–600 € tazminat, taşıma ve bakım hakları tanır. Üstelik burada havayolunun "olağanüstü durum" savunması yoktur.

Uçağa alınmama ne zaman söz konusudur?

Üç koşul birlikte gerçekleşmelidir:

• Onaylı rezervasyonunuz var ve
• Check-in ve kapıya, havayolunun belirttiği (belirtilmemişse kalkıştan en az 45 dakika önce) sürede geldiniz ve
• Havayolu sizi iradeniz dışında, makul bir gerekçe olmadan uçağa almadı.

Makul gerekçe sayılan hâller: eksik veya geçersiz seyahat belgesi, güvenlik ya da sağlık nedenleri, kabin kurallarına uymama. "Uçak dolu", "uçak değişti, küçük uçakla uçuyoruz", "kabin ekibi eksik" gibi nedenler makul gerekçe değildir ve tam tazminat doğurur.

Gönüllü mü, gönülsüz mü?

Havayolu, kimseyi zorla uçaktan indirmeden önce gönüllü arayışı yapmak zorundadır. Gönüllü olarak koltuğunuzdan vazgeçerseniz havayoluyla pazarlık ettiğiniz menfaate (nakit, kupon, üst sınıf, otel) ek olarak iade veya yeniden yönlendirme hakkınız devam eder; ancak yasal tazminat talep edemezsiniz. Bu nedenle teklif edilen menfaat, yasal tazminattan azsa gönüllü olmayın. Kimse gönüllü olmazsa havayolu yolcu seçer ve seçilen yolcu gönülsüz olarak uçağa alınmamış sayılır: tüm haklar eksiksiz doğar.

Tazminat tutarları

*Havayolu sizi alternatif uçuşla, planlanan varıştan bu sürelerden daha az gecikmeyle hedefe ulaştırırsa tutarı yarıya indirebilir.

Tazminat, gecikme ve iptalden farklı olarak derhal ve havalimanında ödenmelidir; nakit, banka havalesi veya — yalnızca yazılı onayınızla — kupon şeklinde. Hangi tutarın geçerli olduğunu hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Tazminata ek haklarınız

• Seçim hakkı: Bilet bedelinin 7 gün içinde iadesi (gerekirse kalkış noktasına ücretsiz dönüşle) veya en kısa sürede yeniden yönlendirme veya ileri tarihte yeniden yönlendirme.
• Bakım: Bekleme süresince yemek-içecek, iki iletişim hakkı, gece kalınacaksa otel ve transfer.
• Alt sınıfa alınma: Business bileti alıp ekonomi uçtuysanız bilet bedelinin mesafeye göre %30–75'i 7 gün içinde iade edilir.
• Ek zararlar: Kaçırılan otel gecesi, kiralık araç, bağlantılı tren gibi belgelendirilebilir zararlar tazminattan ayrı olarak talep edilebilir.

Kapsam

SHY-Yolcu, Türkiye'den kalkan tüm uçuşlar ile Türkiye'ye Türk havayoluyla yapılan uçuşlarda; EC 261/2004 ise AB/AEA/İsviçre'den kalkan tüm uçuşlar ile AB'ye AB havayoluyla yapılan uçuşlarda geçerlidir. Her iki düzenlemede de uçağa alınmama, olağanüstü durum savunması olmayan tek ihlal türüdür: havayolu neden fazla satış yaptığını açıklayarak sorumluluktan kurtulamaz.

Havalimanında ne yapmalısınız?

1. Uçağa alınmadığınızı yazılı olarak belgeletin: kapı görevlisinden veya bilet bankosundan "uçağa alınmama" nedenini içeren yazı isteyin; vermezlerse biniş kartınızın üzerine not düşülmesini talep edin.
2. Gönüllü olmadığınızı açıkça söyleyin; imzalamanız istenen belgeleri okumadan imzalamayın — bazı formlar "gönüllü vazgeçme" beyanı içerir.
3. Yeni uçuşunuzu ve bekleme süresi için yemek/otel kuponlarınızı isteyin; verilmezse harcamalarınızın fişlerini saklayın.
4. Tazminatın havalimanında ödenmesini talep edin. Ödenmezse — ki çoğu zaman ödenmez — talep formunu doldurun; dosyanızı ücretsiz değerlendirip havayoluna ve gerekirse SHGM/mahkemeye başvuruyu yürütürüz. Ücret yalnızca başarı hâlinde.

Sık sorulan sorular

Online check-in yapmadım, bu yüzden mi uçağa alınmadım?

Online check-in zorunluluğu değil, kolaylıktır. Havayolunun belirttiği süre içinde bankoya geldiyseniz koşulu sağlamış sayılırsınız. Havayolu "check-in kapandı" diyorsa kapanış saatinin biletinizde veya kurallarında yazılı olması gerekir.

Uçak değiştirildi, daha küçük uçakta koltuk kalmadı.

Uçak tipi değişikliği havayolunun operasyonel kararıdır; bu nedenle uçağa alınmayan yolcular tam tazminata hak kazanır.

Havayolu 150 € değerinde kupon verdi ve imzalattı.

İmzaladığınız belge "gönüllü vazgeçme" içeriyorsa itiraz zorlaşır; ancak bilgilendirilmeden imzalatılan formlar tartışmaya açıktır. Belgeyi bize iletin, değerlendirelim.

Tazminat için ne kadar süre var?

Türkiye'de genel zamanaşımı 10 yıl, AB ülkelerinde 2–6 yıl. Belgeleriniz varsa geçmiş uçuşlar için de başvurabilirsiniz.

İlgili sayfalar: İptal edilen uçuşlar, Gecikmeli uçuşlar, Uçuş iadesi.

Uçağa alınmadıysanız hakkınız nettir: başvurunuzu oluşturun, gerisini biz yürütelim.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; EC 261/2004 ve SHY-Yolcu Yönetmeliği'nin yayım tarihindeki hâline dayanır, hukuki tavsiye yerine geçmez.