Gecikmeli (Rötarlı) Uçuşlarda Yolcu Hakları ve Tazminat
Uçuşunuz planlanan saatten geç kalktı ya da varış noktasına saatler sonra ulaştıysanız, bu sadece bir sabır sınavı değil; belirli koşullarda 250 € ile 600 € arasında nakit tazminat, bekleme süresince ikram ve gerekirse otel hakkı doğuran hukuki bir durumdur. Bu sayfada hangi gecikmelerin tazminat doğurduğunu, tutarın nasıl belirlendiğini, havayolunun hangi savunmalarının geçerli olduğunu ve başvurunun adım adım nasıl yürüdüğünü anlatıyoruz.
Hangi uçuşlar kapsama giriyor?
Türkiye'den ve Avrupa'dan yapılan uçuşlar için iki ayrı düzenleme geçerlidir ve çoğu rotada en az biri sizi korur:
- SHY-Yolcu (Türkiye): Türkiye'deki bir havalimanından kalkan tüm uçuşlar (havayolu fark etmez) ve Türkiye'ye Türk havayoluyla yapılan uçuşlar.
- EC 261/2004 (Avrupa Birliği): AB, AEA ve İsviçre'den kalkan tüm uçuşlar ile AB'ye AB havayoluyla yapılan uçuşlar. İngiltere için aynı tutarlarla UK 261 uygulanır.
Örneğin İstanbul–Frankfurt seferi Türk Hava Yolları ile yapılıyorsa SHY-Yolcu, Frankfurt–İstanbul dönüşü ise hem EC 261 hem SHY-Yolcu kapsamındadır. Rotanız ve havayolunuza göre hangi kuralın geçerli olduğunu tazminat hesaplama aracımızla saniyeler içinde görebilirsiniz.
Tazminat için gecikme ne kadar olmalı?
Belirleyici olan kalkıştaki değil, son varış noktasına ulaştığınız andaki gecikmedir ve eşik 3 saattir. Avrupa Birliği Adalet Divanı'nın Sturgeon kararından bu yana 3 saat ve üzeri varış gecikmeleri iptalle aynı tazminata tabidir; Türk mahkemeleri ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü uygulaması da aynı yöndedir. Uçak kapısının açıldığı an esas alınır; 2 saat 55 dakikalık bir gecikme tazminat doğurmazken 3 saat 5 dakika doğurur.
Tazminat tutarları
| Uçuş mesafesi | Tazminat | Örnek rota |
|---|---|---|
| Türkiye iç hat | 100 € (TL karşılığı) | İstanbul – Antalya, Ankara – İzmir |
| 1.500 km'ye kadar | 250 € | İstanbul – Atina, Antalya – Kıbrıs |
| 1.500 – 3.500 km | 400 € | İstanbul – Frankfurt, İzmir – Londra |
| 3.500 km üzeri | 600 € | İstanbul – New York, Antalya – Dubai üzeri uzun hatlar |
Mesafe, kalkış ve varış havalimanları arasındaki büyük daire (kuş uçuşu) uzaklığına göre hesaplanır; bilet fiyatının bir önemi yoktur. Aynı uçaktaki her yolcu — bebek ve çocuklar dâhil — ayrı ayrı tazminat alır; dört kişilik bir ailenin Frankfurt seferinde toplam talep 1.600 €'dur.
Bekleme sırasında hangi haklarınız var?
Tazminattan bağımsız olarak, havayolu gecikme süresince bakım yükümlülüğü altındadır. Bu haklar havayolunun kusuru olmasa bile geçerlidir:
- 2 saatten itibaren (1.500 km'ye kadar), 3 saatten itibaren (1.500–3.500 km), 4 saatten itibaren (3.500 km üzeri): bekleme süresiyle orantılı yiyecek ve içecek
- İki telefon görüşmesi veya e-posta
- Gecikme geceye sarkıyorsa otel ve havalimanı–otel transferi
- 5 saati aşan gecikmede seyahatten vazgeçip bilet bedelini 7 gün içinde geri alma hakkı
Havayolu bu hizmetleri sunmadıysa, makul ölçüdeki yemek, otel ve ulaşım harcamalarınızı fişleriyle birlikte ayrıca talep edebilirsiniz.
Havayolu ne zaman tazminat ödemekten kurtulur?
Tek geçerli savunma olağanüstü durumdur: havayolunun tüm makul önlemleri almasına rağmen önleyemeyeceği olaylar. Uygulamada sınır şöyle çizilir:
| Tazminat doğurur | Olağanüstü durum sayılır |
|---|---|
| Teknik arıza, bakım gecikmesi | Uçağa kuş çarpması, gizli üretim hatası |
| Ekip planlaması, mürettebat eksikliği | Hava trafik kontrolü kısıtlaması |
| Havayolu çalışanlarının grevi | Havalimanı personeli veya kule grevi |
| Bir önceki seferden sarkan gecikme | Uçuş güvenliğini etkileyen hava koşulları |
| Uçağın geç hazırlanması, ikmal sorunu | Güvenlik tehdidi, siyasi istikrarsızlık |
Havayolları gecikmelerin büyük bölümünü "operasyonel sebep" ya da "hava koşulları" diye açıklar; oysa ispat yükü havayolundadır ve aynı gün aynı havalimanından kalkan diğer seferlerin uçuş verisi çoğu zaman bu iddiayı çürütür. Başvuruları değerlendirirken tam olarak bu veriye bakıyoruz.
Başvuru süreci
- Belgeleri saklayın: bilet/rezervasyon kodu, biniş kartı, gecikmeyi gösteren SMS veya e-posta, yaptığınız harcamaların fişleri.
- Tazminat talep formunu doldurun — 2 dakika sürer, ücretsizdir.
- Ücretsiz analiz: Uçuşunuzun gerçek kalkış-varış verilerini ve gecikme nedenini kontrol edip 48 saat içinde tazminat hakkınız olup olmadığını bildiririz.
- Havayoluna başvuru: Talebi yasal dayanaklarıyla hazırlayıp havayoluna iletiriz. Çoğu dosya bu aşamada 4–10 haftada sonuçlanır.
- Gerekirse hukuki süreç: Havayolu ödemeyi reddederse SHGM şikâyeti, tüketici hakem heyeti veya mahkeme yoluna gideriz. Ek ücret yoktur.
Ücretlendirme yalnızca başarı hâlinde, alınan tazminat üzerinden yapılır; kazanılamayan dosyada hiçbir ödeme talep edilmez.
Sık sorulan sorular
Uçuşum geçen yıl gecikti, hâlâ başvurabilir miyim?
Evet. Türkiye'de genel zamanaşımı 10 yıldır; AB ülkelerinde süre ülkeye göre 2–6 yıl arasında değişir (Almanya 3, İngiltere 6, İtalya 2 yıl). Belgeleriniz duruyorsa geçmiş uçuşlar için de başvuru yapılabilir.
Havayolu bana kupon veya mil teklif etti, kabul etmeli miyim?
Tazminat nakit olarak ödenmek zorundadır; kupon ancak sizin yazılı onayınızla verilebilir. Kupon, çoğu zaman nakit değerinin altındadır ve kullanım kısıtları içerir.
Tur paketiyle uçtum, hakkım var mı?
Evet. Tazminat borçlusu tur operatörü değil, uçuşu gerçekleştiren havayoludur; paket tur yolcuları da aynı tutarlara hak kazanır.
Aktarmalı uçuşta ilk bacak az gecikti ama bağlantıyı kaçırdım.
Tek rezervasyonla alınmış aktarmalı uçuşlarda son varış noktasındaki toplam gecikme esas alınır. Ayrıntılar için kaçırılan aktarmalar sayfamıza bakın.
Havayoluna göre uygulama farklılıkları için Türk Hava Yolları, Pegasus ve diğer havayolu sayfalarımıza; mesafe tablosunun ayrıntısı için rötar tazminatı rehberimize göz atabilirsiniz.
Uçuşunuz 3 saat veya daha fazla geciktiyse, şimdi başvurun — hakkınız olup olmadığını 48 saat içinde ücretsiz öğrenin.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; EC 261/2004 ve SHY-Yolcu Yönetmeliği'nin yayım tarihindeki hâline dayanır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir.