Kaçırılan Aktarmalarda Yolcu Hakları ve Tazminat
İlk uçağınız 40 dakika gecikti, aktarma noktasında bağlantı uçağı sizi beklemedi ve hedefinize altı saat sonra vardınız. Havayolu "ilk uçuş sadece 40 dakika gecikti" der; hukuk ise aksini söyler: tek rezervasyonla alınmış aktarmalı uçuşlarda ölçü, son varış noktasına ulaştığınız andaki gecikmedir. Bu sayfa, hangi aktarma kaçırmalarının tazminat doğurduğunu, tek bilet–ayrı bilet ayrımını ve aktarma noktasında hangi hakların sizi beklediğini açıklıyor.
Temel kural: son varış noktası esas alınır
Avrupa Birliği Adalet Divanı'nın Folkerts kararına göre (C-11/11), aktarmalı seyahatte tazminat hakkı ilk uçuşun gecikmesine değil, yolcunun son varış noktasına planlanandan ne kadar geç ulaştığına göre belirlenir. İlk bacak 30 dakika gecikip bağlantı kaçtığında, hedefe 3 saat veya daha geç varıyorsanız tam tazminata hak kazanırsınız. SHY-Yolcu kapsamındaki uçuşlarda Türk mahkemeleri de aynı yaklaşımı benimsemektedir.
Tek rezervasyon mu, ayrı biletler mi?
Bu ayrım, hakkınızın var olup olmadığını belirler:
| Tek rezervasyon (tek PNR) | Ayrı biletler | |
|---|---|---|
| Nasıl anlaşılır? | Tüm bacaklar aynı rezervasyon kodunda; bagaj hedefe kadar etiketlenir | Her uçuş için ayrı rezervasyon kodu ve ayrı ödeme |
| Bağlantı kaçarsa taşıma | Havayolu sizi ücretsiz olarak bir sonraki uçuşa alır | İkinci havayolu için "gelmeyen yolcu" sayılırsınız; yeni bilet gerekir |
| Tazminat | Son varış gecikmesi 3 saat ve üzeriyse 250–600 € | Yalnızca geciken ilk uçuş kendi başına 3 saat ve üzeri geciktiyse |
| Bakım (yemek, otel) | Var | Yalnızca geciken uçuş için |
Aynı havayolunun veya ortak uçuş (code-share) anlaşmasıyla farklı havayollarının tek PNR altında sattığı biletler tek rezervasyon sayılır. Adalet Divanı, tek rezervasyonda aktarmanın AB dışında yapılması (örneğin Berlin–İstanbul–Bangkok) hâlinde bile ilk kalkış AB'den ise tüm yolculuğun EC 261 kapsamında olduğuna karar vermiştir (Wegener C-537/17, České aerolinie C-502/18).
Tazminat tutarı nasıl hesaplanır?
Mesafe, ilk kalkış noktası ile son varış noktası arasındaki kuş uçuşu uzaklıktır; aktarma noktası hesaba katılmaz.
| Toplam mesafe | Tazminat | Örnek |
|---|---|---|
| 1.500 km'ye kadar | 250 € | Antalya – İstanbul – Sofya |
| 1.500 – 3.500 km | 400 € | İzmir – İstanbul – Frankfurt |
| 3.500 km üzeri | 600 € | Ankara – İstanbul – New York |
Tutarı rota bazında görmek için tazminat hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Aktarma noktasında hangi haklarınız var?
- Yeniden yönlendirme: Havayolu sizi en kısa sürede, gerekirse başka bir havayoluyla hedefe ulaştırmakla yükümlüdür. "Yarınki seferimizde yer var" cevabı, aynı gün başka bir havayolunda koltuk varsa yeterli değildir.
- Bakım: Bekleme süresine göre yemek-içecek, iki iletişim hakkı, gece kalınacaksa otel ve transfer.
- İade: Seyahatin amacı ortadan kalktıysa kullanılmayan bacakların bedeli ve kalkış noktasına ücretsiz dönüş.
- Bagaj: Bagajınız sizden farklı bir uçakla geldiyse teslimat havayolunun sorumluluğundadır; gecikmeli bagaj için Montreal Sözleşmesi kapsamında ayrıca zarar talep edilebilir.
Havayollarının sık kullandığı itirazlar
| Havayolu diyor ki | Gerçek durum |
|---|---|
| "İlk uçuş sadece 45 dakika gecikti, tazminat yok." | Ölçü ilk uçuş değil, son varıştaki gecikmedir (Folkerts kararı). |
| "Aktarma süresi zaten kısaydı, sizin riskiniz." | Aktarma süresini havayolu/sistem belirlemiştir; asgari bağlantı süresine uygun satılan bilette risk havayolundadır. |
| "Bağlantı uçuşu başka havayoluna ait." | Tek rezervasyonda tazminat borçlusu, geciken bacağı uçuran havayoludur; ortak uçuşta ise bileti satan taşıyıcı da sorumludur. |
| "Aktarma AB dışında yapıldı." | İlk kalkış AB'den ise tek rezervasyonun tamamı kapsamdadır. |
Başvuru adımları
- Tüm biniş kartlarını ve rezervasyon onayını saklayın; tek PNR olduğunu göstermenin en kolay yolu budur.
- Aktarma noktasında havayolundan yeni uçuşunuzu yazılı olarak isteyin; sunulan otel/yemek fişlerini ve kendi harcamalarınızı toplayın.
- Son varış saatinizi not edin (kapı açılış saati). Tazminat bu saate göre hesaplanır.
- Tazminat talep formunu doldurun; dosyanızı ücretsiz değerlendirip havayolu ve gerekirse yargı sürecini yürütürüz. Ücret yalnızca başarı hâlinde.
Sık sorulan sorular
Biletleri ayrı ayrı ama aynı havayolundan aldım.
Ayrı rezervasyon kodları varsa hukuken iki bağımsız sözleşmedir; ilk uçuşun gecikmesi ikinci uçuş için hak doğurmaz. Bazı havayolları ticari nezaket olarak yeniden rezervasyon yapar, ancak yükümlülük değildir.
Bağlantıyı kaçırdım ama havayolu beni 2 saat sonraki uçağa aldı.
Son varış gecikmeniz 3 saatin altındaysa tazminat doğmaz; bekleme sırasındaki bakım hakları yine geçerlidir.
Pasaport kontrolü uzun sürdüğü için uçağı kaçırdım.
Havayolunun kusuru olmayan bir nedenden kaynaklanan kaçırma tazminat doğurmaz; ancak ilk uçuşun gecikmesi kontrole geç kalmanıza yol açtıysa sorumluluk havayolundadır.
İlgili sayfalar: Gecikmeli uçuşlar, İptal edilen uçuşlar, İstanbul Havalimanı aktarma tazminatı.
Aktarmanızı havayolu yüzünden kaçırdıysanız başvurunuzu oluşturun; hakkınızı 48 saat içinde ücretsiz değerlendirelim.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; EC 261/2004, SHY-Yolcu Yönetmeliği ve anılan ABAD kararlarının yayım tarihindeki hâline dayanır, hukuki tavsiye yerine geçmez.